ರಾತ್ರಿಯ ನಿಶ್ಯಬ್ದವನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಆ ಕೀಟಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಉರಿಯುವ ಬಲ್ಬಿನ ಸುತ್ತ ಹಾರಾಡಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದೆಯಾ ಎಂದೆನಿಸುವುದಿದೆ. ಕತ್ತಲ ಜಗತ್ತಿನ ಈ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ಉರಿಯುವ ದೀಪಕ್ಕೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮ ಹಳಬರು ಅದಕ್ಕೆ ‘ಆಕರ್ಷಣೆ’ ಎನ್ನುವ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಕೀಟಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರೇಮದ ತೀವ್ರತೆಗೆ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲೇ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ಕವಿತೆ ಬರೆದರು. ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಗೂಢತೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಕಟು ಸತ್ಯದ ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವೊಂದು ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೀಟಗಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ವರ್ತನೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೂಡ ಈ ಕೀಟಗಳ ಬೆನ್ನು ಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ದೀಪದ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಅವು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಕತ್ತಲ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕೀಟಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕನ್ನು ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ, ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಕೃತಕ ಬಲ್ಬುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವು ಚಂದ್ರನೆಂದೇ ಭ್ರಮಿಸಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ‘celestial compass’ ವಾದ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸರಳವಾಗಿ ತನ್ನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜೈವಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಮ್ಮ ಊಹೆಗೂ ನಿಲುಕದ್ದು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬಯಲು ಮಾಡಿರುವ ಸತ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಈ ಕೀಟಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ! ಅಸಲಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ‘ಆಕರ್ಷಣೆ’ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕೃತಕ ಬೆಳಕಿನಿಂದಾಗಿ ಆ ಜೀವಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ‘ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ’ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ತಪ್ಪುವಿಕೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಡೋರ್ಸಲ್ ಲೈಟ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ‘ಮೇಲು ಯಾವುದು, ಕೀಳು ಯಾವುದು’ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಕಾಶದ ಬೆಳಕನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಹಾರುವಾಗ ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ಸದಾ ಆಕಾಶದ ಕಡೆಗೇ ಅಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಜೈವಿಕ ನಿಯಮವನ್ನು ಈ ಕೀಟಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆಕಾಶ ತುಂಬಾ ದೂರ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಹಾರಾಟ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಬಲ್ಬುಗಳು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕೀಟವು ಅದರ ಪಕ್ಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಆ ದೀಪವನ್ನೇ ಆಕಾಶವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ತನ್ನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಆ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪದ ಹತ್ತಿರ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಬೆನ್ನನ್ನು ದೀಪದ ಕಡೆಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಜೈವಿಕ ಹಠದಿಂದಾಗಿ, ಕೀಟವು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದೀಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಂತೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತತೊಡಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೃತಕ ಬೆಳಕು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಆಕ್ರಮಣ. ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನ ಈ ಕೃತಕ ಬೆಳಕಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕೀಟಗಳ ವಂಶವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವ ಕೀಟಗಳು ಆಹಾರ ಹುಡುಕಲಾರದೆ, ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಸೇರಲಾರದೆ ಕೊನೆಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ನೋಡಿ—ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟಗಳೂ ಈ ಬಲ್ಬಿನ ಮಾಯಾಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಒಲಿಯಾಂಡರ್ ಹಾವ್ಮೊತ್ನಂತಹ ಕೆಲವು ಕೀಟಗಳು ಎಷ್ಟೇ ದೀಪಗಳಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ದಾರಿ ಬದಲಿಸದೆ ಆರಾಮವಾಗಿ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತವೆ! ಅಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೇರಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಗೂಢ ಕಾಡಿನ ಓದಿಗೆ ಕೊನೆಯೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.
